De vroegere Eerste Parkdwarsweg ia Ede-zuid werd na de Tweede Wereldoorlog omgedoopt ia Willem Witsenlaan. Op het betreffende bordje staat geen nadere omschrijving maar de meeste Edenaren weten wel, dat deze naam herinnert aan een schilder, die rond de eeuwwisseling is ons dorp woonde en werkte: Willem Arnold Witsen werd op 13 augustus 1860 ia Amsterdam geboren, studeerde daar aan de Rijksacademie voor beeeldende kunsten om daarna zijn opleiding aan de academie ia Antwerpen te voltooien.
Enkele weken na zijn huwelijk met Elizabeth van Vloten trok het jonge paar in mei 1893 naar Ede, toen nog een landelijk heidedorp. Maar juist het leven tussen mensen, die nog geen gejaagdheid kenden, en de prachtige natuurgebieden, oefende vooral op kunstenaars grote aantrekkingskracht uit.
Willem en Elizabeth vestigden zich in de ruime villa Zonnenberg aan de Bergstraat en in de hierna volgende jaren tot 1898 werden hier ook hun drie kinderen Willem, Enk en Udo geboren.

Gerrit Versteeg, een bekend Edenaar destijds, kwam bij bet gezin Witsen als huisknecht in dienst. Hij was er een soort manusje van alles: deed huishoudelijk werk. verzorgde de groentetuin, de talrijke vruchtbomen en sjouwde met ezel en verf achter de schilder aan, als deze er op uit trok. Ook de doeken zorgvuldig in kisten pakken voor het vervoer naar tentoonstellingen, die regelmatig in het gehele land werden gehouden, behoorde tot zijn taak.
En niet alleen uit zijn geldelijke beloning bleek de waardering van Willem voor Gerrit, Versteeg Ï5, ook wel samen met zijn vrouw diverse malen door de schilder vereeuwigd en prijkt thans ongetwijfeld in een of ander museum Willem Witsen heeft gedurende zijn Edese jaren heel wat markante punten uit onze omgeving met vaardige hand vastgelegd. Beelden uit de Driehoek, de vroegere omgeving van de Boslaan, oogsttaferelen en een prachtig doek: "Dorp in de sneeuw", een winters gezicht vanaf de Paasbergerweg op het toenmalige dorp.
Dit laatste schilderij is in het bezit van de familie Nestelroy, ook in bet museum Oud-Ede zijn nog enige fraaie etsen van hem te bewonderen. Zijn werken zijn over geheel Europa verspreid: een deel is zelfs in Rusland terecht gekomen, onder andere in een museum in Leningrad.

Willem Witsen werd al gauw een bekende figuur in ons dorp: bij leefde geenszins teruggetrokken, maar babbelde met iedereen. Bovendien was bij een goed gastheer, op Zonnenberg logeerden doorlopend bezoekers, veelal kunstenaars onder andere de letterkundige Willem Kloos.
Deze logé's werden per huifkar van het station gebaald en na afloop weer teruggebracht. In 1902 hield Willem Witsen Ede voor gezien en trok met zijn gezin naar Amsterdam. Daar schilderde hij veel stadsgezichten en trok voor datzelfde doel zelfs enige tijd naar Londen.

Op latere leeftijd bepaalde Willem Witsen zich tot stillevens en portretten. Hoewel zijn Edese periode van betrekkelijk korte duur is geweest, leek het mij toch wel aardig een paar regels aan deze schilder te wijden.

H. J. Nijenhuis