Ze praten er niet eens graag over, de echte illegale werkers die tijdens de Tweede Wereldoorlog vaak het leven op het spel zetten. Risico's liepen om gedropte agenten, "gecrashte" of neergeschoten piloten via een ontsnappingsroute weer naar de geallieerden te helpen, onderduikers van voedsel te voorzien of joden onderdak te geven.
Het zijn er velen geweest ,ook in Ede en omgeving .Vooral na de verloren "SIag om Arnhem" kwam hier Het Verzet goed op gang.
Eén van die voormalige "ondergrondsen" is de thans 71-jarige Henk Gaasbeek, die zich ondermeer bezig hield met de illegale pers die in Ede en wijde omgeving regelmatig het vrije woord verkondigde.
"Er opereerden in Ede verschillende ondergrondse verzetsgroepen", aldus Gaasbeek, diep in zijn geheugen tastend. Zonder volledig te willen zijn somt hij er een paar op.

"Je had de groep- Wildeboer, onder leiding van Bill Wildeboer en Wiegeraad, die in het verzet Barend heette. Verder de groep-De Vries, die eigenlijk E. J. van Spankeren heette, tijdens de bezetting ook als Vrijbuiter" door het leven ging en later werd gedeporteerd, maar gelukkig terugkeerde en na de oorlog VVV directeur werd.
Ook was er de groep-Van de Top,een groepje van zes man onder leiding van "Snor" van de Top. In Lunteren werkte de groep Van de Pol , in Bennekom de groep van P. de Nooij, in de Maanderbuurt de groep J. Klok en in Ede de groep Tonny de Nooij.

Gaasbeek vertelt, dat hijzelf deel uitmaakte van de groep-De Vries "Vrijbuiter" van Van Spankeren.
"Ik werkte als administrateur onder de naam "Karel" .Janny Jansen die toen Janny Kordaat heette, nam in steno allerlei berichten op onder meer van de BBC, Radio Oranje,enzovoort. Dat werd door de koeriersters opgehaald, waarna ik vervolgens de zaak op stencil uittypte. Zo ontstond het ondergrondse krantje "De Eendracht", die het vrije woord uitdroeg.
Al na de eerste luchtlandingen bij Arnhem werd het moeilijker, want we kwamen zonder electriciteit te zitten, zodat de Engelse zender niet beluisterd kon worden. Maar daar werd weer wat op gevonden. Janny Kordaat typte in extenso bijvoorbeeld de rede van de Koningin uit en wij zorgden er voor, dat dit in de Eendracht werd afgedrukt en nog dezelfde dag bij de abonnees lag.
We werkten met codes en steeds met andere koeriersters. Na de Slag om Arnhem steeg onze oplage al snel van honderd naar vierhonderd.

Ausweisen
Henk Gaasbeek hield zich niet uitsluitend bezig met de illegale pers. Ook het vervalsen van Ausweisen en de berichtendienst van Het Verzet behoorden mede tot zijn taken. Dat betekende ook vaak verkenningen uitvoeren waar vijandelijk geschut stond. Bill Wildeboer,die het resultaat van de verkenningen via een speciale telefoon aan de PGEM doorgaf naar de geallieerden die in Nijmegen zaten.
Ook werd ik eens voor verkenning uitgezonden naar Arnhem.
Toen een uitgestorven stad. Samen met een andere verzetsman liep ik onder de Zypsepoort door. We ontdekten een verlaten stad.helemaal leeg. Griezelig eenzaam! Want Arnhem was, evenals Oosterbeek, geëvacueerd.
Veel mensen in de stad waren Oostenrijkers van de Duitse Wehrmacht. Bij hen moesten we ons afmelden, nadat we met een smoesje en valse papieren even de stad waren binnengeweest "om thuis iets op te halen". Ik was toen nog vrijgezel, dus je durfde meer. Je kon ook meer risico's nemen .

Hoe kwam Gaasbeek bij Het Verzet terecht?
Ik werkte op de Ned. Handelsmaatschappij. Op een gegeven moment ben ik daar zo maar weggelopen. Ik kreeg toen geen salaris meer.
Ik sliep bij Boonzaaier en af en toe kwam ik even naar huis. Ik kwam bijna vanzelfsprekend bij de illegaliteit terecht.

Dutje
Toen ik op een dag weer even thuis was, arriveerde de Sicherheitsdienst die, denk ik, "Kareltje" zochten. Maar ik deed op dat moment juist een dutje in een schuurtje, achterin de tuin. Abraham Kip en Ries Jansen, beruchte SD-ers van De Wormshoef in Lunteren, namen mijn vader mee. De koerierster Miep Koffrie, die juist bij ons was, liep ook meteen tegen de lamp. Zij probeerde de SD-ers wijs te maken dat ze bij mijnvader was om hem te vragen de waterleiding te repareren.
" Wie ben je dan?" wilde SD weten. En toen ze haar naam noemde was ze er meteen bij . Het bleek, dat de SD-ers een lijst met namen hadden, waarop die van Miep ook voorkwam. "Ah, Miepje, de koerierster". Je hebt pech gehad.
Spaart ons een reis uit, lieten ze weten.
Mijn vader en Miep werden naar de oude landbouwschool aan de Amsterdamseweg gebracht en later naar de Ortskommandantur. Ze werden verhoord en daar in de kelder opgesloten. Vervolgens, dezelfde dag nog, werden ze naar De
Wormshoef gebracht. Met paard en wagen. Gelukkig keerden ze beiden, later, uit De Wormshoef terug.

Schaapskooi
In De Wormshoef waren toen 36 mensen opgesloten in een kamertje n van 3,5 bij 3,5 meter. Ze werden daar ook verhoord. Ze moesten onder prikkeldraad doorkruipen en hun handen werden op barbaarse manier met een gummiknuppel bewerkt. In veel gevallen werden de handen helemaal zwart geslagen.
Een ander werd driemaal opgehangen, met een stoel geranseld en steeds met een emmer water weer bij bewustzijn gebracht.
Ries Jansen werd na de oorlog door het Tribunaal ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. Abraham Kip was van juli 1944 tot maart 1945 luitenant bij de politie in Velsen. Daarna kwam hij bij de Sicherheitsdienst (SD) in Lunteren. In september 1949 werd hij door het Bijzonder Gerechtshof in Amsterdam bij verstek ter dood veroordeeld. Hij was toen al uitgeweken naar Buenos Aires in Argentinië, waar hij volgens Simon Wiesenthal zelfs lid werd van de Joodse gemeenschap.

Gaasbeek vertelt onopgesmukt, dat de Ondergrondse de drukste tijd Een bevrijder temidden
kreeg kort na de Slag om Arnhem.
"In de Doesburgerbuurt (Zecksteeg) waren onder meer in een schaapskooi van boer Jansen enige tientallen Britten van de luchtlandingstroepen ondergebracht. Ook op andere plaatsen waren nog veel Britten aanwezig". Over de wijze waarop deze weer bij hun vrienden aan de overzijde van de Rijn werden gebracht, is al veel gepubliceerd. Onder meer bij de herdenking van de luchtlanding.
Voor bijzonderheden hierover zie bijvoorbeeld het boek "De Kroniek van Ede" geschreven door Th. A. Boeree.

Bevrijd
De bevrijding: "Ik was op die dag toevallig even thuis. Eén van de weinige keren. Op 17 april '45 kwamen we tegen zes uur in de morgen onder hevig granaatvuur te liggen.
Van de Engelse artillerie. Eén granaat sloeg in, recht tegenover ons huis aan de Telefoonweg. Wij zaten in de kelder.
Om één uur 's middags begon het opnieuw. Oorverdovend lawaai.
Ons huis liep bij de laatste granaat alleen grote glasschade op. De tanks arriveerden in Ede en de straten waren vol blije burgers. Vooral toen de eerste Canadese tank door de Grotestraat reed, leken de mensen gek van vreugde. Bij boekhandel Menger klonk ineens spontaan het Wilhelmus. Er kwamen steeds meer Engelsen en Canadezen. Om vier uur meldde ik me, zoals was afgesproken, bij Hof van Gelderland waar de staf van de Ondergrondse zou zijn. Dat klopte.

De staf vestigde zich nadien in het onderkomen van de Ortskommandantur. De eeiste NSB-ers werden al binnengebracht. Er brak voor ons een drukke tijd aan. Later ging ik weer op de bank werken, waar ik mijn pensioen haalde