In het vertrouwen,
dat zij ook in de tweede kwart eeuw van haar bestaan op veIer medewerking en steun
mag rekenen, gaat de Edesche Courant de toekomst tegemoet. En uitgever Jan Frouws
voegde daaraan in het jubileumnummer van 1935 nog toe: "Waar zij een welkome
gast was, hoopt zij dat te blijven en waar zij dat, om welke reden dan ook, nog
niet was, hoopt zij dat spoedig te worden". En het ging crescendo. Er kwamen
steeds meer abonnees bij. Hun aantal overtrof de stoutste verwachtingen. En door
de jaren heen groeide vooral ook een sterke band tussen de krant van Frouws en
zijn duizenden lezers. Pogingen om deze op wederzijdse waardering gevestigd positie
aan te tasten liepen steeds op een mislukking uit. Ook dit is een onweerlegbaar
feit.
Tegen het einde van de jaren dertig tekende zich echter alweer een
nieuwe oorlog af . Een nieuwe wereldbrand die ook zijn schaduw over Nederland
wierp. En niet alleen dat. Ons land bleef ditmaal niet buiten de oorlog maar raakte
erbij betrokken in de meidagen van 1940. Na de bezetting begonnen de verhoudingen
zich allengs scherper af te tekenen. Kranten die zich niet tot spreekbuis wensten
te maken van de bezettende macht en de Duitse richtlijnen en propagandaleuzen
naast zich neerlegden, kregen het steeds moeilijker. Er kwamen verschijningensverboden.
Ook de Edesche Courant werd het zwijgen opgelegd. Dat was in september 1942.
"De
moeilijkheden waren", zo stelde de directie, "daarmede niet van de baan.
Het bedrijf moest aan de gang gehouden worden, ook. Om het personeel te vrijwaren
van de u arbeidsinzet en dit was een taak, die met de nodige omzichtigheid uitgevoerd
moest worden. Aan de uitgave van een groot streekblad voor de West-Veluwe, dat
onder NSB-leiding zou komen te staan, werd medewerking geweigerd". Met lede
ogen moest de directie echter aanzien dat de Duitsers toegang eisten tot het bedrijf
om daar een van hun blaadjes te drukken.
Bevrijd
Maar ook aan
vijf lange en bange oorlogsjaren kwam een einde. Reeds op zaterdag 5 mei 1945,
twee weken na de bevrijding van Ede,verscheen de eerste nooduitgave van de Edesche
Courant ,waarin het voormalige ondergrondse orgaan De Eendracht werd opgenomen.
En
later 29september 1945 af" het Edesch Nieuwsblad" In een directiemededeling
werd gezegd: "Door overname van het bekende Edesch Nieuwsblad, dat sedert
1898 in onze gemeente gelezen en in 1941 door de Duitsers verboden werd, zijn
we nu in staat de geheele Neder- Veluwe te bestrijken. Deze overname brengt eenige
wijzigingen mee, die in den kop van ons blad tot uitdrukking zijn gebracht.
Maar
het bleef woekeren met de ruimte. Getuige de volgende mededeling: Het Militair
Gezag, dat ons vergunning gaf de Edesche Courant weer te laten verschijnen, heeft
ons medegedeeld, dat de papierpositie nog immer zeer slecht is. Reden waarom de
Edesche Courant, 's Woensdags slechts met de helft van het formaat van j .l. Zaterdag
mag uitkomen, dus met 2 pagina's en Zaterdags met 4 pagina's. Met de beschikbare
ruimte moeten we dus woekeren. De berichten zullen beknopt moeten zijn, van artikelen
zal nauwelijks sprake zijn en advertenties kunnen slechts in beperkt aantal worden
opgenomen .
De eerste nooduitgave van 5 mei opende onder de kop VRIJ
."Het is maar een enkele moment opname uit den geweldigen overgang van het
knechtschap naar de vrijheid waarvan wij ook nu na veertien dagen nog zoo vervuld
zijn, dat het van groote ondankbaarheid zou getuigen als wij in dit eerste na
den Qorlog verschijnende nummer van de Edesche Courant op deze plaats over iets
anders zouden schrijven.
Wij zijn vrij! Wij kunnen Gode zij dank weer vrij
ademhalen, ons vrij over de straten begeven. We behoeven niet langer te huizen
in vunzige holen, in duffe kelders of ons op te vouwen in benauwde schuilplaatsen.
Over
het opgaan van De Eendracht in de Edesche Courant gezegd dit na de bevrijding,
Eigenlijke verzetsdoel, waartoe het blad was opgericht, verviel. de goede relaties
tusschen de redacties van beide bladen kwam een overeenkomst tot stand, als gevolg
waarvan De Eendracht in de Edesche Courant opgenomen en drie harer medewerkers,
nl. de Heren H.J.van Egmond,H.J.v.d.Brandt en A.van Wijde bereids, zijn overgegaan
in dienst van den Edesche Courant .We vertrouwen ,dat de bevolking onzer gemeente
met deze combinatie ingenomen. Het is ook in haar belang,dat er een flink
blad is in plaats van twee kleine. Ons doel is U wekelijks twee malen een blad
voor te leggen,dat zich op een algemeen christelijk standpunt plaatst en waarin
U alles kunt vinden,dat voor U van belang is.
| |
|
|
Gerrit Kreeft was medewerker van het eerste uur van drukkerij Frouws. Hij begon Zijn loopbaan als krantenbezorger. Tenslotte werd hij machinezetter. Bij de viering van het veertigjarig jubileum van de Edesche Courant viel hem een huldiging ten deel en kreeg hij een koninklijke onderscheiding. Dat was in 1950 |
Uitgever-redacteur van de naoorlogse
nooduitgave was H.Bussink.
Daarover werd gezegd:Er zal weinig zijn,dat na den
oorlog in zijn ouden vorm terugkeert. De omstabdigheden,de menschen,ja het geheele
leven is veranderd. Ook ten opzichte van opzichte van ons blad is er verandering
opgetreden.De Heer I. Frouws, de oprichter van de Edesche Courant, heeft, na dit
blad gedurende drie en dertig jaren te hebben uitgegeven, eerst als weekblad,
de laatste jaren als tweemalen per week verschijnend orgaan, zijn eigendom
door verkoop in andere handen doen overgaan. De situatie daardoor. dus gewijzigd,
hetgeen ook in den inhoud van het blad tot uitdrukking zal worden gebracht.
Van heden af is uitgever de Heer H. Bussink.
In 1946 keerde de Edesche Courant
echter, volkomen zelfstandig, terug. Daarover lezen we: De ouwe lezers van voorheen
maar ook talloze nieuwe stroomden toe. Er werd -het papier was immers nog schaars
met klein formaat begonnen,doch dat was een kwestie van tijd.
Zo spoedig zich
daartoe de mogelijkheid voordeed, werd de omvang vergroot en het Zaterdagnummer
verscheen zelfs betrekkelijk spoedig op het oude formaat. Daarna keerde ook
het Woensdagnummer terug, zij het aanvankelijk slechts twee pagina's groot. Later
werden het er weer vier. In enkele jaren heroverde de Edesche Courant, met afzonderlijke
edities voor Bennekom, Lunteren en Geldersch. Veenendaal, haar vroegere positie.
En wist zij door de inspanning van haar medewerkers van hoog tot laag en geschraagd
door het vertrouwen en de steun van haar uitgebreide lezers en adverteerderskring
weder haar oude stellingen te betrekken en werd zij evenals voor de oorlog opnieuw
het meest gelezen tweemaal 's weeks verschijnend blad, dat met behoud van
zijn karakter zijn arbeidsveld nog steeds tracht uit te breiden.
Veertig
jaar
Op 1 april 1950 was het weer feest bij de krant: de viering van het
veertigjarig bestaan. De Edesche Courant had zich in feestgewaad gestoken en de vlag ging opnieuw in top. In de Hof van Gelderland werd het jubileum luisterrijk
gevierd. Velen, zeer velen uit alle lagen van de bevolking maakten er hun opwachting
met Edes gemeentebestuur voorop. Grote belangstelling en waardering van de burgerij, stond
er in de kop van de krant. Van een eenvoudig advertentieblaadje was de Edesche
Courant gegroeid tot een kerngezond orgaan dat door uitbreiding, reorganisatie
en modernisering de dynamische ontwikkeling van deze tijd wist te volgen.
Dat
was ook in de jaren daarna het geval. Uitgever Jan Frouws heeft echter het vijftigjarig
bestaan van zijn krant in 1960 niet meer
beleefd. Hij overleed op 14 februari
van dat jaar op 76-jarige leeftijd, na een ziekbed van enkele maanden. De dood
maakte een einde aan zijn zeer arbeidzaam leven. Een slag die voor het bedrijf
hard aankwam.
Met eerbied gedenken wij het werk,dat hij gedurende vele jaren
met grote ambitie heeft verricht ,verwoorde de directie in de rouwadvertentie.
Het personeel van de Edesche Courant en Drukkerij Frouws gaf met ontroering kennis
van het overlijden van de hooggeachte oud patroon . De begrafenis had op zaterdag
16 februari in stilte plaats in Ede. Het vijftig jarig bestaan van de krant werd
niet gevierd,wel verscheen er ook weer een jubileumnummer. Maar uitgesproken feestelijk
was dat niet.
 
|