Ede krijgt een eigen krant

 

Zaterdag 1 april 1910 gleed Iaat in de middag, het eerste nummer van de Edesche Courant, toen nog Nieuws en
Advertentieblad voor Ede en Omstreken, bij negenhonderd gezinnen de bus in.
Rondgebracht  door jong maatje Gerrit Kreeft. En gedrukt bij uitgever Jan Frouws in een soortement schuurtje
aan het Maandereind op een tweedehands Frans persje (uit 1850). Zo primitief dat het telkens na een paar honderd exemplaren elke dienst weigerde.

"De gasmotor was dan zoo subiet buiten adem", zo staat geboekstaafd, "dat zelfs kunstmatige opwekking van de levensgeesten in de eerste uren geen resultaat opleverde. Men nam dan zijn toevlucht maar weer tot het grote wiel, dat met de hand en met een touw gedraaid werd. Terwijl de één het wiel als een straatorgelman in beweging
hield, bracht een tweede enige verlichting in dat moeizame werk door aan een aan het wiel bevestigd touw
te trekken. Draaiende en trekkende kon dan zoo het drukproces voortgang hebben. Maar de gemeente Ede had dan toch voor het eerst in haar eeuwenlange bestaan een eigen krantje gekregen: de krant van Frouws, korter nog het Frouwsje. Voor die tijd kwamen er alleen nieuwsblaadjes uit plaatsen in de omgeving.
Dat had juist de aandacht getrokken van Jan Frouws die zich in het voorjaar van 1909 als drukker-boekhandelaar had gevestigd in Ede. Het knusse heidedorpje,zoo lieftalig gevleid tegen den machtige Paaschbergboezem,dat door de komst van van een garnizoen als uit een eeuwenlangen slaap ontwaakte.

Ondernemende zakenmensen ,die van elders kwamen zagen er brood in. Jan Frouws (26) ,Groninger van geboorte ,was er een van. Hij had zij  opleidingen gehad bij  bij   boekhandelaren-uitgevers. In Amersfoort,Kampen,Rotterdam en  Meppel. Een jaar na zijn vestiging in Ede  rijpte bij hem al het plan voor het uitgeven van een Edesche courant . Geen gemakkelijke opgave . Maar hij sloeg zich er door,zo staat ook geboekstaafd,hoe groot de moeilijkheden ook waren.

Uitbreiding.
Een jaar later kwam reeds de eerste uitbreiding tot stand. In het nummer van 17juli 1911 kondigde hij aan:Thans kunnen we onzen lezers melden,dat volgende week dit blad in een beduidend groot formaat ,op beter papier gedrukt  zal verschijnen. De behoefte aan een plaatselijk verschijnend blad  is voldoende gebleken. Bovendien zal
worden getracht ook het redactioneIe gedeelte op hooger peil te brengen.

Acht maanden later kwam de tweede uitbreiding tot stand. ln maart 1912 verscheen de aankondging:  Te beginnen met het nummer van 16 maart a.s. zal deze courant in beduidend groter formaat verschijnen. Gedurende ongeveer twee jaren wordt thans in Ede een plaatselijk blad uitgegeven en een ieder zal moeten toestemmen, gezien de
noodzakelijk gebleken uitbreiding dat in onze groote gemeente een dergelijke uitgave reden van bestaan heeft.
In een grotere krant moest ook meer nieuws staan. Als eerste correspondent-verslaggever werd
daarom aangesteld c. F. Bauling, schrijver op het militair kledingmagazijn. En behalve een grotere krant
met meer nieuws slaagde uitgever Jan Frouws erin 1913 ook in beter huisvesting te vinden voor zij
drukkerij aan het Maandereind - Telefoonweg. Vergeleken bij het schuurtje, waarin het. bedrijf tot de
moment een onderkomen had gevonden, was de vestiging aan de Telefoonweg een bijzonder grote
vooruitgang. "Men had hier veel meer ruimte en ook was er een apart gedeelte; waarin redactie en administratiegelegenheid tot werken vormden, een weelde, die deze beide voorname afdeelingen van de Courant zich tot dusver niet hadden kunnen veroorloven.

Oorlogsjaren
Een jaar later brak de oorlog uit. De belangstelling voor het Nieuws en Advertentieblad, het enige weekblad dat in Ede en omliggende plaatsen huis aan huis werd gelezen steeg erdoor. Omdat niemand er buiten kon. Zaterdags grepen de mensen er gretig naar , benieuwd als zij waren te zien met welke nieuwe bepalingen zij daarna weer rekening hadden te houden. En de belangstelling voorde krant van Frouws nam nog toe na de
aankondiging van de distributiewet in 1916. Wekelijks prijkten er bekendmakingen op de voorpagina. Deze
publiciteit heeft de bekendheid van het Nieuws en Advertentieblad voor Ede en Omstreken ten zeerste
helpen bevorderen. Men moest het blad wel lezen, want anders leed men honger.
Een van de gevolgen van de wereldoorlog was wel dat door de schaarste talrijke artikelen belangrijk duurder werden. Dat was ook bij het geval met papier waardoor de exploitatiekosten van een krant beduidend stegen. Het abonnementsgeld werd daardoor met ingang van 1 oktober 1917 verhoogd van 10 tot 25 cent per kwartaal. Niet ongewenscht is het daarom er aandacht op te bevestigen ,dat,terwijl er  de inhoud van het blad thans wel zes maal zoo groot is als in 1920,de abonnementsprijs sindsdien,dus in een tijdvak van acht jaren ,slechts is verdubbeld.
Omdat er voortdurend meer mensen in Ede kwamen wonen,nam ook het aantal abonnees toe. En met hen
het aantal krantenbezorgers.

De naam van het Nieuws en Advertentieblad voor Ede en Omstreken was inmiddels veranderd in Edesche
Courant. De krant beleefde in de jaren na de Eerste Wereldoorlog een florissante tijd. En nam in betekenis
zienderogen toe. Dank zij vooral ook een aantal goede medewerkers.
Zoals de toenmalige gemeentesecretaris Berger, die vaak hoofdartikelen schreef, Bouvet, Kruysdijk, Eijgenraam met zijn rubriek De Wandelaar en Van de Bospoort (Haarman Kieck Uyt).

Stationsweg
In 1927 werd het krantenbedrijf van de Telefoonweg naar de nieuwbouw aan de Stationsweg verplaatst. Een enorme verbetering.
Van een ouderwetsch gebouwtje, waarin men als haringen in een ton stond verpakt, nam men nu zijn
intrek in een zeer modem gebouw, dat  speciale: en ruime afdeelingen voor de drukkerij en zetterij bezit en voorts voorzien is  van een showroom,directiekamer en kantoor.  In de zetterij werken niet alleen handzetters,doch ook eerst een ,nu twee machinezetters,welke elk het werk verzetten van vijf handzetters.
Voorbij was de tijd dat uitgever Jan frouws  er zelf met de motor op uittrok om adverteerders te bezoeken. En de verdere inhoud van de krant met kunst en vliegwerk verzorgde. Voorgoed voorbij was ook dat Gerrit Kreeft, die van jongsaf bij het bedrijf was, zich met van alles en nog wat moest bezig houden. Van bezorgen tot en met drukken, tot hij tenslotte machinezetter werd.


Op 1 augustus 1933 werd de kroon op alle uitbreiding in die jaren gezet door de Edesche Courant
tweemaal in de week te laten verschijnen, op woensdagmiddag en op zaterdagmorgen. Meer nieuws betekende ook meerabonees, vooral onder de landbouwbevolking.
De Edesche Courant kon zich als nieuws en advertentieblad voor de gemeente niet alleen handhaven,
doch zij slaagde er in toenemende mate in haar positie te verbeteren.
Op verschillende manieren werd ook de band tussen krant en lezers versterkt. Door het in het leven
roepen van een commissie voor het organiseren van ritten voor bejaarden en door het organiseren van
tochten naar de huldiging van de Koningin in Amsterdam. En naar de opening van de Staten-GeneraaI in
Den Haag. Maar ook door het initiatief om St. Nicolaas feestelijk te ontvangen en door het organiseren
van lezingen (van Wigman en dr. Mulder) in De Reehorst.
Belangrijk punt was tevens het openstellen van de nieuwskolommen voor alles en iedereen. Ook in
de komende jaren zal de Edesche Courant zich, naast de vervulling van haar gewone taak, gaarne op
deze wijze verdienstelijk maken en ieder, die daarvoor een beroep op haar medewerking wenscht te doen,
kan ervan verzekerd zijn een toegenegen oor te zullen vinden" Zo zag uitgever Jan Frouws het. En terecht.