Mijn grootmoeder, in haar tijd spraken we nog van opoe, kon soms wonderlijke uitdrukkingen
en woordspelinge gebruiken, wat haar overigens met de slechts een paar jaar lagere school, die ze genoten had, niet kwalijk was te nemen. Zo sprak zij bij een uitgewoond huis altijd over dat oudverwetse huis en het gedenkteen voor Anna Maria Moens op de Paasberg werd steevast als mobelement betiteld. Als wij kinderen dan in de lach schoten, klonk het: "Hou je mond snotneuzen. Als jullie zo oud mogen
worden als ik, overkomt je dat ook".
Tot op zekere hoogte heeft ze gelijk gekregen. Onze taal is met veel nieuwe en moeilijke woorden verrijkt, vooral op technisch gebied gebied. De gewone man kan ze lang niet allemaal begrijpen. In de vijftiger jaren schreef Mees Uut 't Zand in de Edese Courant onder het hoofd Lunterse belevenissen in dialect regelmatig stukjes, die nu nog het lezen alleszins waard zijn.
In een van deze verhaaltjes beschrijft hij op zijn manier de steeds meer terrein winnende
nieuwe artikelnamen, waarmee de eenvoudige burger geen raad weet. Een voorbeeld: Noe begin
ik toch te geleuven, dat ze mien en de vrouw, toch goeie Lunterse burgers, niet helemaol meer veur
vol aanzien. Ons neefje zou dertien jaor worre en daor we d'r mer één hebbe, krieg tie altied
een cadootje.
Plankje
In t daarp ha'k wel jonges en deerns gezien met een plankje in de haand, waarmee ze een balletje met een soort parasuut d'r an naor mekaar sloegen. Dat leek me wel wat veur hem: ik gong naar een speelgoedzaok en zeg tegen de juffer achter de toonbank: "Ik wouw greg zo'n pluumbal en twee plankjes hebbe". Ze
keek me een beetje beduusd na mer eindelik ging d'r een lichtje branden, want ze zee: " U bedoelt misschien een badminton spel".
Ze haolde het spul veur de dag en ze had geliek. Ik betaalde en nam 't mee, mer begriepe dee ik
t'r niks van. Een goeie week laoter was Trui, mien vrouw, den klos: ze mos een neie onderjurk
hebben en gong naor een klerewinkel en vroeg om een onderjurk. Van goeie kwaliteit zee ze
d'r nog bie. "A ha, een pettikoot", meende de juffrouw. "As me man een pet nodig het, komt ie zelf wel" , zee Trui, "ik kom veur een ondeIjurk".
D'r stingen nog meer minse in de zaok. Die begonnen te grinniken en toe wier de vrouw link en
liep de winkel uut. De volgende donderdag zin we naar de Barneveldse markt gegaan en daor he
je nog ouderwetse zaoken, waor ze hollands verstaon en trui kocht haar onderjurk.
Je kunt er niet meer uut wies worre. Onderlest, wou 'k me een jek aanschafte: d'r hinge er genog, maor die vent die me hielp vroeg: "Moet het een autokoot zijn?" Ik zee m'r niks en gong bie dat rek kieken en passea tot ik t'r een naor mien zin had. O, dus een montikoot", zee die vent nog. Feitelijk Ha'k ook nog een
paor neie sollen willen hebben, mer toe begon die vrijer over
"enklets" en "sinklets", zodat ik er maor van af zag. Nee, aan boodschappen doen is tegenwoordig niet veul aordigbeid meer aon. Gelukkig bin d'r nog wel zaken, waor ze mien en Trui wel begriepen en misschien ook
een bietje, omdat we altied contant betaolen.
H.
J. Nijenhuis

