Rouwkleding

Nog tot in het begin van deze eeuw werd ook in Ede bij een sterfgeval niet alleen de betreffende familie, maar de gehele buurt van de overledene betrokken. Burenplicht was heilig: in gezamenlijk overleg werd voor de begrafenis gezorgd en voor wat daarmee samen hing.

Een oudere man fungeerde als aanzegger gestoken in zwart pak bracht hij de naaste omgeving op de hoogte deed, vergezeld van een getuige, van bij de burgelijke Stand en maakte de afspraak met de dominee die de rouwdienst zou leiden.
Bovendien was het zijn taak een groep van twaalf meerderjarige mannen bij elkaar te krijgen, die als dragersdienst deden. De naaste twee buurvrouwen zorgden op de dag van de begrafenis na terugkomst van het kerkhof voor koffie en een broodmaaltijd. Een oeroude traditie wilde dat daar uitsluitend witte brood met kaas werd voorgezet: enig ander broodbeleg kwam niet op tafel.


In het sterfhuis zelf had de rouw:" haar intrede gedaan en werden "de nodige maatregelen getroffen: de luiken werden zodanig afgesloten ,dat slechts een kiertje licht naar binnen kwam, de klok werd stil gezet en de spiegel met een wit laken afgedekt. Foto's, voor zover aanwezig, werden verwijderd. De naaste familieleden van de overledene waren druk doende de rouwkleding in orde te brengen.
Gelukkig waren de zondagse kleren van de meeste mensen toch al zwart voor hen was er niet direct een probleem. Maar bij anderen met meer wereldse , opvattingen moesten als men nieuw kopen niet kon lijden, in allerijl diverse kledingstukken zwart worden geverfd.
Rouw dragen was een oeroude plicht, waaraan strteng de hand werd gehouden.. Slechts een enkeling, die zich aan de gebruiken durfde te onttrekken. Er bestonden vaste regels en tijden voor bij het overlijden van ouders, echtgenoten of kinderen diende men, constant twee jaar en twaalf weken in het zwart gekleed te gaan, voor broers of zusters werd dat tot de helft teruggebracht, dus tot een jaar en zes weken. Betrof het een oom of tante dan werd een half jaar en drie weken rouw gedragen.


Vooral bij het overlijden van familie in de eerste graad een behoorlijk lange periode, vooral
voor de huisvrouw, want van haar werd verwacht dat zij ook tijdens de dagelijkse werkzaamheden donkere kleding zou dragen. Geen wonder, dat vooral vrouwen uit grote families, waar uiteraard vaker sterfgevallen voorkwamen, vrijwel hun gehele leven in het zwart 'liepen. In de volksmond noemde men zoiets:" van de ene rouw in de andere vallen " .


Mannen hadden het veel gemakkelijker: landbouwers of bouwakkers , konden moeilijk met ene zwart pak
aan hun werk verrichten. Zij beperkten zich ook tot het dragen van een zwarte rouwband om de linkerarm
vervangen . Ook kinderen werden vaak op die manier in de rouw betrokken al werd bij hen de band om
de arm vervangen door een opgenaaid zwart ruitje.
Thans is burenhulp overbodig geworden: een begrafenis onderneming regelt alles: vanaf de kennisgeving tot de dank betuiging.Rouw' dragen komt nog slechts sporadisch voor, maar met het verdwijnen van deze
oude gebruiken, waarvoor in de moderne samenleving geen plaats meer is, ging ook veel eerbied voor de dood verloren.


H.J.Nijenhuis