De tegenwoordige Notaris Fischerstraat

Naast het Fischershuis stond heel vroeger, een bescheiden woning met schuur waar o.a. Kees de Koning , van beroep timmerman en de vrachtrijders Roosdorp en Willemsen hebben gewoond. Na verbouwing van het pand heeft de heer Scherrenburg hier jarenlang zijn kantoorboekhandel gedreven. Aan het begin van de kleine uitweg die nu volgde stond een gemeenschappelijke pomp en daarna een oud dubbel huis .
Hier was de textielhandel E. v.d. Weerd gevestigd met naast hem broer J.d Weerd met zijn schoenmakerij annex winkel.

De andere hoek,rechts magazijn de Faam,daarnaast bakker Werner.

E. v.d. Weerd was in juni 1903 op heel bescheiden voet met zijn zaak begonnen en had al gauw een vaste klantenkring, vooral buitenmensen. De groei bleef erin mede door zijn leus: goede kwaliteit voor lage prijzen. Bovendien
heerste ook hier de gemoedelijke dorpssfeer: de klanten konden altijd op een kopje koffie met koek rekenen. Al spoedig werd v.d. Weerd de zaak van Ede op dit gebied en de winkel te klein.de schoenmakerij verdween en werd aan de textielzaak toegevoegd terwijl ook daarna de ene verbouwing na de andere volgde .
Het is wel aardig een paar prijzen uit die tijd te noemen:voor de opruiming die op 1 januari 1931 begon ,adverteerde v.d. Weerd :damesmantels vanaf f3,45 tot f10,25. Herenkostuums van f5,25 tot f10,75 en fanatsie pantalons a f1,25 met de opmerking alles moet weg.

Mobilisatiejaren
De buurman van v.d. Weerd was de heer Ruler, die een groente en fruitzaak bezat. In de mobilisatiejaren kreeg deze Ruler de leveranties van groenten aan alle kazernes waardoor zijn zaak een enorme vlucht nam en uitgroeide tot een grossiersbedrijf. Ook dit pand is later gevoegd bij de steeds herhaalde uitbreidingen van E. v. d. Weerd. Deze zijde van de straat werd afgesloten door een ijzeren hekwerk waar achter met grote tuin en zware bomen de pastorie van de Geref. Kerk lag, keren we nu langs de andere zijde van de straat terug; tegenover de pastorie dus aan de andere hoek met de
Amsterdamsestraatweg woonde bakker Janus Koops. Deze levenslustige man, altijd goedlachs en vol humor had naast zijn beroep een hobby n.l. zingen. Hij beschikte over een prachtige stem en was jarenlang eerste bas van de Chr. zangver. "Excelsior".


Men had in die twintiger jaren nog niet zo'n haast, daar zorgde trouwens de overheid ook voor .
Op een bord voor de winkel van Koops stond vermeld: Maximum snelheld 10 km per uur.
De buurman van de bakker, die een behoorlijk groot huis bewoonde was Wagensveld, oudste zoon
van desdestijds zo bekende aannemer uit de Bospoortstraat. Na een stuk braakliggende grond, inmiddels al lang bebouwd, volgde een dubbel huis waarin o.a. de families Foeke en Busser woonden. Een zoon van laatstgenoemde heeft het pand laten verbouwen en vestigde er een drogisterij, die er nog altijd is. Opnieuw een dubbele woning
waarvan het eerste gedeelte bewoond werd door J. v.d. Weerd, vader van de textielhandelaar en schoenmaker. Daarnaast op de hoek van het weggetje dat de straat met de Bospoortstraat verbond, woonde Evert Heij. Hoewel niet officieel noemden de mensen dit straatje altijd het Wilhelminasteegje.

Bakker Koops met een zoontje voor zijn winkel met het bord dat de maximum snelheid aangeeft.

Timmerman
Evert Heij was timmerman van beroep en had tevens een winkel in gereedschappen. Op de stoep voor zijn winkeldeur zat, op mooie zomeavonden,steevast een doofstomme schoenmakersknecht ,Piet genaamd,een sigaartje te roken en naar de spelende kinderen te kijken,de enige ontspanning die de man ten deel viel. Evert Heij is een zeer bekend man in Ede geweest die zich op Christelijk sociaal terrein zeer verdienstelijk heeft gemaakt. Talrijke jaren was hij bestuurslid van de op 10 april 1896 opgerichte afdeling Ede van de werkliedenver. Patrimonium nauw betrokken bij vaktekenschool en bibliotheek, beide instellingen van genoemde vereniging en een zeer actief lid van de vrijwillige Edese brandweer. Na het overlijden van de heer v.d. Weerd sr, betrok E. Heij diens woning: zijn huis werd bewoond door Scherrenburg die er, onder de naam "de Ster" een tabakswinkel begon.

Evert Heij met vrouw en drie dochtertjes (Bets,Jannigje,Wim) in het bovenlicht van de winkeldeur staat zijn naam met het huisnummer E22.

Kleermaker
Achter dit winkel woonhuis, dus aan het Wilhelminasteegje was nog een vrij kleine en primitieve woonruimte waar Willem ten Ham zijn kleermakersberoep uitoefende. Deze man, zo dicht bij het direct te noemen gemeentehuis, tikte nog al eens een gratis borreltje op de kop. Het was toen nog vereiste dat bij de geboorte aangifte een getuige aanwezig moest zijn, waarover de gelukkige vader, gezien het werkverzuim van zo iemand, niet altijd beschikte. In zo'n geval liep hij eerst even bij Willem aan, die altijd bereid, rustig meeslofte, zijn handtekening zette om daarna bij De Posthoorn,een paar borrels ,aangeboden door de vader,op een gelukkige toekomst van de baby te drinken. Een heel eind van de straat,in de voortuin,stond vervolgens villa dorpzicht.
In dit royale huis woonde een tijdlang een officier die een auto bezat, een bezienswaardigheid waar de hele buurt van genoot.
Ook is in de villa geruime tijd pension gehouden en onlangs heeft het goed onderhouden gebouw een nieuwe bestemming gekregen,de stichting maatschappelijke dienstverlening Ede is er nu gevestigd.


Aan de andere zijde van de villa opnieuw een naamloos straatje, in de volksmond "het politiesteegje" omdat het politiebureau er aan was gelegen. Precies tegenover de markt lag het gemeentehuis waar het huwelijk van heel wat oudere Edenaren is voltrokken. Dit was overigens niet het op eerste officiële gemeentehuis in ons dorp: het allereerste stond daarnaast, tegenover logement "de Posthoorn". Daar woonde de heer Horsting en in de gemeenteraadsvergadering van 10 december 1863, die onder leiding stond van burgemeester Jhr. A. W. v. Borssele werd besloten diens woning te kopen.

Reeds lange tijd deed zich de behoefte gelden over een gebouw te beschikken waar de gemeentelijke diensten konden worden ondergebracht. Er was een commissie benoemd bestaande uit de heren v. Schoonhoven,Thomas v .Koppen en Wilbrink die twee mogelijkheden zou bestuderen: het verbouwen van de oude school tegenover de kerk of het kopen en
inrichten van bovengenoemde villa. Gezien de gunstige ligging in het toenmalige centrum en de redelijke prijs, f 2500,- werd het de villa van Horsting. Voor de nodige veranderingen werd door een Arnhemse architect een ontwerp gemaakt waarvan de kosten rond f 8000,- zouden bedragen.
De raadsleden schrokken zich mottig, meer dan 3x zoveel als huis en grond hadden gekost. De Edese metselaar-aannemer Gazenbeek werd in de arm genomen en deze verklaarde zich bereid voor f 2000 het gebouw geschikt te maken voor het beoogde doel. Dat past te beter in het straatje van de gemeenteraad en in 1864 werd het gebouw feestelijk in gebruik genomen.

Nieuw raadhuis.
Een dertig jaar later bleek het gemeentehuis te klein en niet meer doelmatig te zijn. Men nam geen halve maatregelen en besloot in 1897 tot het bouwen van een geheel nieuw raadhuis, naast het bestaande. Dit fraaie gebouw, dat op
27 april 1899 met een rede van burgemeester Jhr.F.S. Op ten Noort werd ingewijd, is op 19 februari 1942 afgebrand. Het oude gemeentehuis dat in 1900 werd verbouwd,heeft nog verschillende functies vervuld met de bekendste Spaarbank voor Ede en omstreken.

Daarnaast opnieuw een grote villa,aanvankelijk bestemd als vakantiehuis voor kantoorpersoneel daarna o.a. bewoond door de familie Steenstra . Onder de naam Elim werd in dit gebouw later het eerste Herv. bejaardenhuis gevestigd dat uit zou groeien tot het huidige "Bethanië" aan de stationsweg.
Dan de kruidenierswinkel van v. Silfhout, plechtig handel in koloniale en grutterswaren genoemd, die als buurman de derde bakker uit de straat, J.A. Werner had.
Bakker zijn betekende, heel vroeg opstaan, de oven aanmaken, die gestookt werd met takkenbossen en deeg maken. Zodra de stenen bekleding van de oven wit werd, was de hitte voldoende om te bakken. De geknede broden werden
op bakplaten gelegd die met een kwast olie vettig waren gemaakt.
Na het bakken een haastige kop koffie, dan de kar vol laden en bezorgen bij de klanten, dichtbij of ver weg, soms een half uur lopen om een half broodje te verkopen.
Bakker Werner, die in 1903 met zijn zaak begon heeft tot 1941, toen hij zijn zaak aan de heer v.d Spek over deed, al die jaren met zijn. broodkar door Ede's straten gelopen: hij wilde van geen ander transportmiddel weten.


De concurrentiestrijd leidde eens tot een vreemde situatie; tot aan de eerste wereldoorlogwas het gewoonte van de toen negen Edese bakkers, uit het oogpunt van klantenbinding, hun klanten met Pasen een krentenbrood cadeau te geven. Eigenlijk een dure traditie waar de bakkers wel af wilden, maar zij vertrouwden elkaar niet erg. Na veel gepraat kwamen zij echter gezamenlijk overeen het geven van paasbroden af te schaffen. Er werd een akte opgemaakt, door allen ondertekend,. waarin was bepaald dat de bakker die zich niet aan deze afspraak hield, vijf en twintig gulden aan het burgerlijk arm bestuur moest geven. Na de eerstvolgende Pasen bleek evenwel, na onderzoek, dat toch elke bakker uit angst een klant te verliezen, een gratis krentenbrood had verstrekt, zodat de armenkas er f 225,- rijker van werd. Een dure grap voor de bakkers, maar de mensen die bij de B.A. stonden ingeschreven profiteerden ervan,
gratis krentenbrood en een extra uitkering uit de armenkas.

Het fraaie gemeentehuis,links een stukje tuin van villa Dorpszicht.

Als afsluiting van de straat, dus weer op de hoek van de tegenwoordige Molenstraat, de textiel zaak van de heer de Jong, beter bekend als magazijn "De Faam".
Tijdens de sinterklaasweek was hier, als vrijwel enigste zaak in het dorp, St.Nicolaas in eigen persoon aanwezig om de kinderen van zijn klanten een presentje te geven.

Ook willen we nog even vermeden dat op de hoek van de straat een stenen paal stond om bij het nemen van de bocht door een of ander voertuig de winkelpui tegen aanrijding te beschermen. Zo was eens de huidige Not. Fischerstraat;
veel is er verdwenen maar nog staan er verschillende panden, zij het met andere bestemming, die het verleden levendig houden.


H.J .Nijenhuis