Het
is thans vrijwel onmogelijk een voorstelling te maken hoe bovengenoemde fraaie
woonwijk er in het begin van deze eeuw uitzag. Als een uitloper van bossen
en heide, oostelijk van ons dorp, lag hier een enorme lap, toen waardeloze grond,
bestaande uit zandverstuivingen, heuvels en vliegdennen, bekend als het Maanderzand.
Sinds jaar en dag behoorde dit terrein aan de Buurt Manen, die deze onrendabele
zandvlakte op 2 mei 1905
publiekelijk verkocht en daarvoor ruim 18.000 gulden
ontving. Overigens werd deze Buurt enkele jaren later tijdens de Buurtspraak
van juni 1911, opgeheven. De resterende bezittingen en buurtwegen gingen over
naar de gemeente.
Natuurgeneesoord
Een jaar daarvoor, in 1910,
was een groot deel van het Maanderzand in handen gekomen van dokter Balt, afkomstig uit
Den Haag. Hij zou de eerste en lange tijd ook de enige bewoner van deze woestenij
worden.
Dokter Balt toonde zich een aanhanger van de destijds bekende prof.
Bircher-Benner, die met succes zijn natuurgeneeswijze toepaste. De dokter stond
iets dergelijks voor ogen. Hij liet dicht bij het huidige Beatrixplein een villa
in Zwitserse stijl bouwen, met in de naaste omgeving een aantal houten paviljoens
en lig koepels.
Voor vloeren in huisen bijgebouwen werd geen geld uitgetrokken,
de zandbodem was voldoende en paste in zijn genezingssysteem.
Dokter Balt was
van mening dat de natuur door volkomen rust, zuivere lucht en dennengeur en goede
verzorging, zelf grotendeels voor genezing kon zorgen. In dit particuliere sanatorium
verbleven dan ook vrijwel uitsluitend langdurige zieken, zowel uit binnen als
buitenland.
Mede door de geïsoleerde ligging van de villa, waar niemand
kwam die daar niets te maken had, hing er een waas van geheimzinnigheid over het
natuur geneesoord. Een loodgieter, die regelmatig de asfaltdaken moest repareren,
vertelde dat als hij de mastiek-ketel had branden de patiënten werd aangeraden
de scherpe peklucht diep in te ademen. Een ander wist te vertellen dat ook modderbaden
werden toegepast, maar een feit is dat heel wat mensen in deze woeste, maar gezonde
omgeving, genezing hebben gevonden.
Uitbreidingsplan
In 1924
kocht een opgerichte Maatschappij tot Exploitatie van het Maanderzand,onderdeel
van het Haagsche Effectenkantoor, de grond van de heer Balt, uitgezonderd het
gedeelte dat deze voor zijn praktijk nodig had. Allereerst werd het terrein in
kaart gebracht, daarna een paar wegen aangelegd en verrezen de eerste middenstandswoningen.
Toen
in 1938 prinses Beatrix werd geboren, werd de naam Maanderzand gewijzigd in Beatrixpark.
Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog hield voorlopig een verdere ontwikkeling
tegen. Wel sneuvelden, vooral in de laatste oorlogswinter, tal van bomen om de
kachels brandende te houden.
Na de bevrijding kwam al gauw een uitbreidingsplan
tot stand, ook voor het Beatrixpark.
De grond was inmiddels in handen van verschillende
eigenaren gekomen en meerdere wegen werden aangelegd. Geleidelijk kwamen er
woningen en gebouwen en kreeg het Beatrixpark haar huidige aanzien. Wie echter
thans de Zuidelijke Spoorstraat volgt, kan aan de overzijde van de spoorlijn hier
en daar nog een bescheiden indruk krijgen hoe eens het Maanderzand er uit zag.
H.
J. Nijenhuis

