Amateurtoneel
In de vooroorlogse jaren was het uitgaansleven in Ede vrij beperkt, maar toch zorgde onder meer de Onderofficieren toneelvereniging "Advendo" in het winterseizoen voor de nodige ontspanning.
"Advendo" werd in 1896 door een aantal Onderofficieren in Utrecht opgericht. In 1906 kwam een groot deel van dit kader in Ede terecht en daardoor ook de toneelvereniging "Advendo".
Het programma bestond uit blijspelen vooral "De Suikerfreule" en "De tante uit Indië" waren succes en kasstuken. Een uitvoering van "Advendo" betekende voor de spelers drie avonden achter elkaar optreden,zo groot bleek telkens de belangstelling.
Talrijke Edenaren hebben van deze voorstellingen in "Buitenlust", altijd besloten met een gezellig dansje, genoten.

Heideweek
Geen wonder dat men bij het organiseren van de eerste Heideweek in 1935 een beroep deed op het acteertalent, waarover
verschillende leden van "Advendo" beschikten. Eén van hen, mevr. Hoogervorst, reed als eerste Heidekoninging door Edese
straten.
De offcieren hadden in die jaren een eigen toneelvereniging: "Het Heidebloempje", dat eveneens bekende stukken op de planken bracht, maar bij het grote publiek minder aansloeg.
Helaas zijn zowel "Advendo" als "Het Heidebloempje" na de oorlog niet weer uit de as herrezen.
Maar er kwamen anderen. Na de bevrijding schoten buurtverenigingen, voor kortere of langere tijd, als paddestoelen uit de grond. In die sfeer werd op 2 mei 1945 ook de amateur-toneelvereniging " Tospios" opgericht, hetgeen betekende" Toneel spelen Is Ons Streven". Je moet er maar op komen. vereniging bleek levensvatbaarheid te hebben. Met de heer H. Zomerhuis jr. als voorzitter, telde men al gauw meer dan tweehonderd leden. Nog niet gehinderd door televisie uitzendingen werd enthousiast gerepeteerd. Niet alleen toneelspel, maar ook op het terrein van revue en cabaret. Door het grote aantal leden. die bovendien nog introducés mochten meebrengen. werden de uitvoeringen meestal in besloten kring gegeven.

Wedstrijden
Ter gelegenheid van het eerste lustrum werd op 2 mei 1950 een feestavond in "Buitenlust" gehouden en op 12 oktober een wedstrijd tussen drie plaatselijke toneelclubs in De Reehorst georganiseerd. Deelnemers waren naast Tospias, de toneelclub van de supportersvereninging v .d. Ede en de gemeentepersoneelsvereniging. Allereerst kwam Tospios voor het voetlicht met het blijspel "Anne Rijke",waarin mevr. J. Kalf de hoofdrol vertolkte. Daarna de supportersvereniging, regisseur en hoofdrolspeler Jan Jonkers, met een klucht "Jonas weet het beter" die de geheel gevulde zaal daverende lachsalvo's ontlokte. De gemeente personeelsverenging bracht als tegenhanger een dramatisch stuk, getiteld."Angst". Een onpartijdige jury liet ieder aan zijn trekken komen. De gemeente personeelsverenging won de wedstrijd, de prijs voor de beste hoofdrol ging naar mevr. Kalf, terwijl de heer Burgers van de supportersvereniging werd uitgeroepen tot beste bijrol speler.
Die prijzen waren van minder betekenis, veel belangrijker was het feit dat de avond prachtig was geslaagd met goed toneelspel door eenvoudige Edese amateurs.

H. J. Nijenhuis