Mobilisatie

De augustusmaand van 1939 was vol oorlogsgeruchten; niettemin werd door het bestuur hard gewerkt aan de voorbereidselen van de vijfde Heideweek, die zaterdag 26 augutus geopend zou worden. In het kader daar van was reeds vanaf donderdag 24 augustus, in "Heesterheide" een schilderijententoonstelling te bezichtigen. Maar juist op die dag werd, door middel van aanplakbiljetten de voor de mobilisatie afgekondigd. Niet geheel onverwachts al leefde bij velen de gedachte dat het zo'n vaart niet zou lopen. Nu was het toch zover; de mensen die de laatste hand aan straatversiering en verlichting legden, staakten dit werk. De Heideweek, waarin overigens al heel wat geld was gestoken dat er nu niet meer uitkwam, werd afgelast en ook de schilderijententoonstelling geslóten. De volgende morgen werden scholen en openbare gebouwen ontruimd om de talrijke militairen die Ede als bestemmingsplaats hadden, te kunnen onderbrengen. En zij kwamen, treinen vol, zoveel dat het normale passagiersvervoer ernstige vertraging ondervond.

Dinsdag 29 augustus werd volledige mobilisatie een feit; de paar voorafgaande dagen bleken goed benut om alle instanties vlot te kunnen laten werken. Diezelfde morgen werd begonnen met vorderen van paarden, toen nog onmisbaar voor het Nederlandse leger. Reeds om negen uur stond de markt vol met ruim zevenhonderd paarden.
Nadat de namen van eigenaars en eventuele kenmerken van het dier waren genoteerd door een commissie onder leiding van de wethouders v. Voorthuizen en v.d. Bospoort, werden de paarden afgevoerd naar de Artillerie kazerne's. Daarna waren mensen van de gemeentedienst nog urenlang in de weer om de sporen van zoveel paarden te verwijderen. Op de oude markt, bij "de Posthoorn" werden luxe auto's en vrachtwagens aangevoerd want ook die vielen onder het vorderingsbesluit. Hier verschenen ongeveer vijftig chauffeurs met hun voertuigen op het appél en werden, na keuring, naar hun mobilisatie bestemming gedirigeerd.

Deze mobilisatie zorgde tevens voor een unicum op het gemeentehuis; tegen middernacht op 28 augustus werd hier een huwelijk voltrokken Mej. R. Schimmel uit Ede en de heer P.v.d. Sluis uit Rotterdam hadden weliswaar trouwplannen, maar daar de bruidegom ook op moest komen, kregen zij plotseling haast. Immers een gehuwde militair ontving belangrijk meer soldij dan een vrijgezel, redenen om alles op haven en snaren gezet werd om nog voor de 29 augustus officieel gehuwd te zijn. Dank zij de medewerking lukte dat om half twaalf arriveerde het bruidspaar met wederzijdse familie's bij het gemeentehuis, ontvangen met daverend vuurwerk, afgestoken door militairen uit het onderdeel waartoe ook de bruidegom behoorde. De voltrekking vond plaats in de raadszaal die geheel gevuld was met belangstellenden. De ambtenaar van de burgerlijke stand de heer F. v. Lingen, die het tweetal in de echt verbond, wees op het late uur en de bijzondere omstandigheden, hetgeen hij nog nooit in zijn ambtenaarsloopbaan had meegemaakt. Dit waren een paar losse herinneringen aan de mobilisatie 1939; na enkele weken zakte de opwinding en werd het leven in Ede weer normaal om echter 10 mei 1940 ruw wakker geschud te worden.

H. J. Nijenhuis